Henryk Jan Szczygliński urodził się 19 stycznia 1881 roku w Łodzi. Pierwsze nauki rysunku pobierał w łódzkiej Szkole Rysunkowej Witolda Wołczackiego. Odrzucił stypendium w petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych i w 1898 roku wyjechał do Monachium, gdzie kształcił się w prywatnych pracowniach Stanisława Grocholskiego i Antona Ažbégo. Za radą Ažbégo skierował się następnie do Krakowa.
W latach 1899-1907 Henryk Szczygliński studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Jacka Malczewskiego, Teodora Axentowicza, Leona Wyczółkowskiego oraz – co miało decydujące znaczenie – Jana Stanisławskiego, w którego pracowni pejzażowej osiadł na stałe. Stanisławski uważał go za jednego z najzdolniejszych studentów. Młody artysta szybko wszedł w bohemę krakowską okresu Młodej Polski – zwany „Szczygłem” był dandysem i bywalcem Jamy Michalikowej, dla której tworzył plakaty i zaproszenia kabaretu „Zielony Balonik”. Należał do Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”.
W twórczości Henryka Szczyglińskiego najważniejsze miejsce zajmują dekoracyjne pejzaże i weduty, malowane w gamie błękitów, fioletów i różów, z subtelnymi światłami i wyraźnym wpływem secesji oraz japonizmu. Szczególną sławę przyniosły mu nokturny krakowskie z lat 1902-1903 – serię nastrojowych nocnych widoków miasta krytyka uznała za jedno z największych osiągnięć ówczesnego polskiego malarstwa pejzażowego. Obok krajobrazów malarz tworzył też martwe natury, sceny rodzajowe i grafikę – przede wszystkim litografie barwne.
Wybuch I wojny światowej zastał Henryka Szczyglińskiego w Krakowie. Wstąpił do Legionów Polskich i służył w 2. szwadronie ułanów, dokumentując życie żołnierskie w licznych szkicach i pejzażach o nostalgicznych tytułach: „Wigilia żołnierza”, „Cmentarz nad Styrem”. Za udział w wojnie polsko-bolszewickiej, m.in. w obronie Włocławka, otrzymał Krzyż Walecznych.
Od 1917 roku malarz osiadł w Warszawie, gdzie ożenił się ze skrzypaczką Felicją Frydlender. W okresie międzywojennym pełnił funkcję prezesa Warszawskiego Towarzystwa Artystycznego, działał w Towarzystwie Polskich Artystów Grafików, a w 1921 roku wraz z Felicjanem Szczęsnym Kowarskim i Henrykiem Nowiną-Czernym założył w Toruniu Zakład Graficzny „Sztuka”. W 1932 roku Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych przyznało mu dyplom honorowy. Znaczna część dorobku Szczyglińskiego spłonęła podczas pożaru jego warszawskiej pracowni w 1937 roku, co sprawia, że zachowane obrazy artysty są dziś szczególnie cenione. Henryk Szczygliński zmarł 24 września 1944 roku w Warszawie, podczas powstania warszawskiego, na chorobę nowotworową. Jego obrazy znajdują się w Muzeach Narodowych w Krakowie, Warszawie, Poznaniu i Wrocławiu, w Muzeum Wojska Polskiego oraz w Muzeum Sztuki w Łodzi.
FAQ
Kim był Henryk Szczygliński?
Henryk Szczygliński (1881-1944) był polskim malarzem i grafikiem, urodzonym w Łodzi, jednym z najzdolniejszych uczniów Jana Stanisławskiego i przedstawicieli krakowskiej szkoły pejzażu. Współtwórca kabaretu „Zielony Balonik”, legionista, w okresie międzywojennym prezes Warszawskiego Towarzystwa Artystycznego.
Co malował Henryk Szczygliński?
Henryk Szczygliński malował przede wszystkim pejzaże i weduty – widoki Krakowa, podkrakowskich wsi, Podhala i Polesia. Szczególną sławę przyniosły mu dekoracyjne nokturny, czyli nocne widoki miast i pejzażów. W twórczości artysty pojawiają się także martwe natury, kwiaty oraz sceny z życia Legionów Polskich z lat 1914-1917.
Jak rozpoznać obraz Henryka Szczyglińskiego?
Obrazy Henryka Szczyglińskiego cechuje charakterystyczna paleta z dominacją błękitów, fioletów i różów, dekoracyjna kompozycja w duchu secesji oraz upodobanie do scen nocnych. Powierzchnia obrazu bywa fakturowa, z farbą nakładaną szerokimi plamami. Sygnatura czytelna, najczęściej w prawym dolnym rogu. Z uwagi na pożar pracowni w 1937 roku każda atrybucja zasługuje na ekspercką weryfikację.
Ile kosztują obrazy Henryka Szczyglińskiego?
Ceny obrazów Henryka Szczyglińskiego należą do wyższych w segmencie polskiego malarstwa Młodej Polski – wynika to zarówno z rangi artysty, jak i z ograniczonej liczby zachowanych prac. Mniejsze obrazy olejne i grafiki bywają oferowane od kilku tysięcy złotych, natomiast duże nokturny i reprezentacyjne pejzaże osiągają na rynku wtórnym wyceny pięciocyfrowe. Każde dzieło wyceniamy indywidualnie.
Gdzie kupić obrazy Henryka Szczyglińskiego?
Obrazy Henryka Szczyglińskiego pojawiają się rzadko – głównie w renomowanych galeriach sztuki dawnej i specjalistycznych domach aukcyjnych. Galeria Sztuki Plac Zamkowy w Warszawie pomaga w pozyskiwaniu, weryfikacji i zakupie prac tego artysty. Zachęcamy do kontaktu w sprawie aktualnej oferty oraz indywidualnych poszukiwań kolekcjonerskich.