Ildefons Houwalt urodził się 23 stycznia 1910 roku w Nikołajewsku nad Amurem na Syberii, w polskiej rodzinie zesłańczej – jego ojciec Bronisław był entomologiem, matka Maria z domu Abramienko. W 1918 roku rodzina wróciła do Wilna, gdzie Houwalt spędził dzieciństwo i młodość. W latach 1925-1931 uczęszczał do prestiżowego Gimnazjum Zygmunta Augusta w Wilnie razem m.in. z Antonim Gołubiewem i Czesławem Miłoszem. W latach 1932-1936 studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, w pracowni malarstwa monumentalnego Ludomira Sleńdzińskiego. Równolegle ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu (1930-1931) i w 1935 roku został mianowany podporucznikiem rezerwy. W 1934 roku ożenił się z Barbarą Szopówną, absolwentką tego samego wydziału; ich córka Barbara Houwalt-Kostecka również została malarką.
We wrześniu 1939 roku Houwalt walczył jako kawalerzysta w armii gen. Franciszka Kleeberga. Po dostaniu się do niewoli przebywał w obozie jenieckim w Radomiu, a od 1941 roku – w okupowanym Wilnie – wstąpił do Armii Krajowej. W 1945 roku przeniósł się na stałe do Poznania.
W Poznaniu, w 1947 roku, Ildefons Houwalt wraz z Alfredem Lenicą i Feliksem Marią Nowowiejskim współtworzył awangardową grupę 4F+R (Forma, Farba, Faktura, Fantastyka + Realizm) – opozycyjną wobec dominujących wówczas kapistów. Grupa wystawiła się oficjalnie tylko raz, w 1948 roku, po czym Houwalt odszedł z powodu różnicy zdań z Lenicą. W 1951 roku, w okresie stalinowskim, Houwalt został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego i kilka miesięcy spędził w więzieniu. To doświadczenie odcisnęło trwałe piętno na jego psychice – wywołało chorobę i koszmarne sny, które stały się głównym źródłem inspiracji dla późniejszego, surrealistyczno-groteskowego malarstwa.
W latach 50. Houwalt malował głównie akwarele, gwasze i tempery. W 1950-1960 pracował jako ilustrator „Gazety Poznańskiej”. Od 1954 roku miał własną pracownię. Eksperymentował z technikami – od oleju przez dekalkomanię (1961, 1963 – wystawy cyklu olejnego; 1966 – wystawa tempery z efektem dekalkomanii w Poznaniu i Szczecinie). Twórczość Ildefonsa Houwalta zyskała szersze uznanie krytyki dopiero w latach 70. – w 1971 roku otrzymał Nagrodę Miasta Poznania i Województwa Poznańskiego. Z poetą Edwardem Stachurą łączyły go bliskie więzi.
W 1977 roku, z okazji 40-lecia twórczości, Muzeum Narodowe w Poznaniu zorganizowało retrospektywną wystawę jubileuszową. W 1987 roku, wraz z córką Barbarą, wystawił po raz ostatni w poznańskim BWA i warszawskim CBWA. Zmarł 27 października 1987 roku w Poznaniu i został pochowany na Cmentarzu Junikowo. Pośmiertne retrospektywy odbyły się w 1991 (Poznań BWA), 2002 (Zamek w Kórniku) i 2008 (Muzeum Regionalne w Wągrowcu). W 1993 roku ukazała się monografia Teresy Kostyrko „Ildefons Houwalt”.
FAQ – najczęściej zadawane pytania:
Kim był Ildefons Houwalt?
Ildefons Houwalt (1910-1987) był polskim malarzem, podporucznikiem kawalerii Wojska Polskiego, żołnierzem Armii Krajowej, jednym z czołowych przedstawicieli polskiego malarstwa fantastycznego XX wieku. Uczeń Ludomira Sleńdzińskiego w Wilnie, współzałożyciel poznańskiej grupy 4F+R wraz z Alfredem Lenicą i Feliksem Marią Nowowiejskim. Aresztowany przez UB w 1951 roku – doświadczenie to ukształtowało późniejszy świat groteski w jego sztuce.
Co malował Ildefons Houwalt?
W twórczości Ildefonsa Houwalta dominują sceny fantastyczne i surrealistyczne, sceny figuralne, pejzaże, motywy oniryczne – wszystko utrzymane w atmosferze groteski i tajemnicy. Tytuły jak „Egzorcyzm”, „Uwięzieni”, „W magicznym ogrodzie”, „Kompozycja surrealistyczna” oddają charakter jego sztuki. Pracował w wielu technikach – olej, tempera, akwarela, gwasz – z preferencją dla dekalkomanii.
Jak rozpoznać obraz Ildefonsa Houwalta?
Obrazy Ildefonsa Houwalta cechuje fantastyczna, groteskowa wyobraźnia, charakterystyczna technika dekalkomanii (przebarwienia, plamy farby tworzące przypadkowe kształty włączone w kompozycję), nastrój snu i niepokoju. Postacie często wydłużone, zdeformowane, jakby zawieszone między rzeczywistością a snem. Sygnatura zwykle „I. Houwalt” lub „JHouwalt” w rogu pracy.
Ile kosztują obrazy Ildefonsa Houwalta?
Ceny obrazów Ildefonsa Houwalta są zróżnicowane i zależą od formatu, techniki, okresu powstania i stanu zachowania. Większe płótna olejne osiągają najwyższe wyceny; tempery, akwarele i gwasze są dostępne w niższym przedziale. Po indywidualną wycenę konkretnej pracy zapraszamy do kontaktu z Galerią Sztuki Plac Zamkowy.
Gdzie kupić obrazy Ildefonsa Houwalta?
Obrazy Ildefonsa Houwalta pojawiają się na polskim rynku aukcyjnym – szczególnie w galeriach i domach aukcyjnych specjalizujących się w sztuce powojennej. W Galerii Sztuki Plac Zamkowy oferujemy zweryfikowane prace artysty. Zapraszamy do kontaktu w sprawie aktualnej oferty.