Jan Cybis urodził się 16 lutego 1897 roku we Wróblinie koło Głogówka na Śląsku Opolskim – w niemieckiej wówczas prowincji, w katolickiej rodzinie chłopa i stolarza. Ochrzczony jako Johann Cibis, w rodzinnej wsi spędził pierwszych jedenaście lat życia. W latach 1908-1916 uczył się w Królewskim Gimnazjum Katolickim w Głogowie. W czasie I wojny światowej został wcielony do armii niemieckiej; jeden z jego braci poległ nad Marną we Francji.
Po wojnie, w 1919 roku, Jan Cybis rozpoczął studia prawnicze na uniwersytecie we Wrocławiu, ale już po trzech miesiącach przeniósł się do wrocławskiej Akademii Sztuki i Przemysłu Artystycznego, gdzie kształcił się u niemieckiego ekspresjonisty Ottona Müllera. W 1921 roku przeniósł się do Krakowa i wstąpił do tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych. Tam trafił do pracowni Józefa Pankiewicza – malarza, który stał się jego najważniejszym mistrzem i wyznaczył całą jego dalszą drogę artystyczną. W Krakowie poznał też Hannę Rudzką, swoją przyszłą pierwszą żonę.
W 1923 roku Jan Cybis wraz z grupą studentów Pankiewicza – Hanną Rudzką, Zygmuntem Waliszewskim, Józefem Czapskim, Arturem Nachtem-Samborskim, Piotrem Potworowskim i innymi – założył Komitet Paryski. Stowarzyszenie miało jeden cel: zebrać fundusze i wyjechać do Paryża, aby pogłębić studia u źródeł nowoczesnego malarstwa europejskiego. Od skrótu „KP” wzięła się ich późniejsza nazwa – kapiści (lub koloryści). W Paryżu spędzili lata 1924-1931. To tam, pod wpływem Cézanne’a, Bonnarda i nowoczesnej sztuki francuskiej, ukształtował się dojrzały styl Jana Cybisa: czyste malarstwo kolorystyczne, oparte na kontraście barw ciepłych i zimnych, swobodnej fakturze i ekspresyjnej plamie. W 1929 roku grupa kapistów otrzymała wszystkie nagrody w konkursie ogłoszonym przez polską ambasadę we Francji – jury, w którym zasiadali m.in. Georges Rouault i Raoul Dufy, dostrzegło ich indywidualność.
Po powrocie do Polski w 1931 roku Jan Cybis osiadł w Krakowie i podjął redakcję „Głosu Plastyków” – pisma Związku Plastyków, w którym formułował estetyczne credo kapizmu. W czasie II wojny światowej przebywał we wschodniej Polsce, gdzie związał się z Heleną Zarembianką, swoją drugą żoną. Wybuch powstania warszawskiego pozbawił go większości dorobku.
Po wojnie, w 1945 roku, Jan Cybis został profesorem warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. W okresie socrealizmu, w 1951 roku, został usunięty z uczelni jako reprezentant „zbędnego formalizmu”. Przez kolejne pięć lat muzea wstrzymały zakupy jego prac. Powrócił do życia artystycznego po 1956 roku – w 1957 roku objął stanowisko prezesa Zarządu Głównego Związku Polskich Artystów Plastyków. W ASP pracował do przejścia na emeryturę w 1968 roku.
Malarstwo Jana Cybisa to martwe natury (wielobarwne kompozycje z owocami i naczyniami uchodzą za jego ulubiony temat), pejzaże, portrety i akty. Pracował bez wstępnych szkiców, nakładając farbę bezpośrednio na płótno; lubił podmalowywać obrazy nawet tuż przed wystawą. Zmarł 13 grudnia 1972 roku w Warszawie, pochowany na Powązkach Wojskowych. W 1973 roku ZPAP ustanowiło prestiżową coroczną Nagrodę im. Jana Cybisa, przyznawaną do dziś najwybitniejszym polskim artystom plastykom. Największa kolekcja jego prac – ponad 90 obrazów olejnych i 846 prac na papierze – znajduje się w Muzeum Śląska Opolskiego.
FAQ:
Kim był Jan Cybis?
Jan Cybis (1897–1972) był jednym z najwybitniejszych polskich malarzy XX wieku, czołowym przedstawicielem koloryzmu (kapizmu), uczniem Józefa Pankiewicza i profesorem warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Współzałożyciel Komitetu Paryskiego (1923) i główny teoretyk polskiej szkoły kolorystycznej. Patron prestiżowej Nagrody im. Jana Cybisa przyznawanej od 1973 roku przez ZPAP.
Co malował Jan Cybis?
W twórczości Jana Cybisa dominują martwe natury – wielobarwne kompozycje z owocami, naczyniami i kwiatami, uchodzące za klasykę polskiego koloryzmu. Tworzył też pejzaże (w tym krajobrazy Śląska Opolskiego, Wybrzeża i okolic Warszawy), portrety i akty. Świadomie odrzucał tematy literackie, historyczne i symboliczne na rzecz czystej wartości malarskiej.
Jak rozpoznać obraz Jana Cybisa?
Obrazy Jana Cybisa cechuje bogata, nasycona faktura, ekspresyjna plama barwna i charakterystyczny kontrast barw ciepłych i zimnych. Często widoczne są ślady wielokrotnych przemalowań – artysta lubił poprawiać obrazy nawet tuż przed wystawą. Kompozycje są pozornie proste, ale skomplikowane kolorystycznie. Sygnatura najczęściej „J. Cybis” lub „Cybis” w rogu obrazu.
Ile kosztują obrazy Jana Cybisa?
Obrazy Jana Cybisa należą do najwyższego segmentu polskiego rynku sztuki XX wieku. Wielobarwne martwe natury i większe płótna olejne osiągają najwyższe wyceny, akwarele i gwasze są dostępne w niższym przedziale. Ceny zależą od formatu, techniki, okresu powstania i proweniencji. Po indywidualną wycenę zapraszamy do kontaktu z Galerią Sztuki Plac Zamkowy.
Gdzie kupić obrazy Jana Cybisa?
Obrazy Jana Cybisa pojawiają się okresowo na polskim rynku aukcyjnym oraz w specjalistycznych galeriach malarstwa XX wieku. Ze względu na rangę artysty rynek jest dobrze regulowany i prace wymagają starannej weryfikacji autentyczności. W Galerii Sztuki Plac Zamkowy oferujemy zweryfikowane prace artysty z pełną dokumentacją. Zapraszamy do kontaktu w sprawie aktualnej oferty.