Jan Rubczak (właściwe nazwisko Dubczak) urodził się 18 stycznia 1884 roku w Stanisławowie (dziś Iwano-Frankiwsk w Ukrainie). Pochodził z rodziny greckokatolickiej. Po ukończeniu szkoły realnej i trzech lat seminarium nauczycielskiego, w latach 1904–1911 studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych – najpierw u Floriana Cynka, potem (kluczowo) u Józefa Pankiewicza, który zaszczepił mu fascynację francuskim postimpresjonizmem. Edukację artystyczną kontynuował w Akademie für graphische Künste und Buchgewerbe w Lipsku oraz w paryskiej Académie Colarossi.
Już w 1911 roku Rubczak wystawiał w paryskim Salon d’Automne. W 1913 roku miał pierwszą wystawę indywidualną, a w 1914 roku swoje akwaforty pokazał na Biennale w Wenecji. W maju 1911 roku poślubił Marię Anastazję Wieczorkiewicz (wystawiała pod pseudonimem Guy Bertin); ich syn Jerzy urodził się w 1913 roku. Para zamieszkała w Paryżu, w pracowni przy Campagne-Première 9, w XIV dzielnicy na Montparnasse – sercu polskiej kolonii artystycznej. Lata 1915-1923 spędził głównie w Paryżu. W 1915 roku był współzałożycielem Société des Artistes Polonais w Paryżu (równolegle z polskim Towarzystwem Literacko-Artystycznym). Od 1917 roku prowadził własną szkołę rysunku. Jego marszandem i mecenasem był słynny poeta i handlarz sztuki Léopold Zborowski – ta sama osoba, która reprezentowała Modiglianiego. Rubczak odbywał liczne podróże do Bretanii i Normandii, gdzie malował sceny portowe (Audierne, Cassis), oraz do Włoch, Hiszpanii i Holandii.
W 1924 roku Rubczak wrócił do Krakowa. Podjął wykłady w Wolnej Szkole Malarstwa i Rysunku Ludwiki i Wilhelma Mehofferów. W 1925 roku był współzałożycielem Cechu Artystów Plastyków „Jednoróg”. W latach 1931-1932 pracował jako asystent przy katedrze grafiki krakowskiej ASP, pod kierownictwem Jana Wojnarskiego. Lato 1928 roku spędził w Pieninach, gdzie powstał cykl akwarel (m.in. „Brzozy nad Dunajcem”, „Pieniny pod światło”). Był członkiem Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, uczestniczył też w wystawach Formistów. W jego twórczości dominują pejzaże – szczególnie weduty Paryża (legendarne ujęcia Pont Neuf, „Pont-Neuf – Deszczowy dzień” z 1909 roku), Bretanii, Krakowa, Pienin – oraz martwe natury, portrety, akty. W grafice (akwaforta i akwatinta) zyskał reputację perfekcjonisty; inspirował się Whistlerem i sztuką japońską.
16 kwietnia 1942 roku, po długiej rekonwalescencji po chorobie serca, Rubczak wyszedł z domu do Kawiarni Plastyków przy ulicy Łobzowskiej w Krakowie – tej samej, w której Hanna Rudzka-Cybis prowadziła Samopomoc Koleżeńską. Tego dnia Niemcy przeprowadzili w kawiarni łapankę i aresztowali wszystkich obecnych mężczyzn. Rubczak trafił do więzienia Montelupich, a stamtąd do KL Auschwitz. Został tam rozstrzelany 27 maja 1942 roku, razem m.in. z rzeźbiarzem Ludwikiem Pugetem. Obrazy Jana Rubczaka znajdują się dziś w Muzeum Narodowym w Warszawie, Krakowie i Wrocławiu, Muzeum Świętokrzyskim w Kielcach, Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku oraz w licznych kolekcjach prywatnych.
FAQ – najczęściej zadawane pytania:
Kim był Jan Rubczak?
Jan Rubczak (1884-1942) był polskim malarzem i grafikiem postimpresjonistycznym, uczniem Józefa Pankiewicza w krakowskiej ASP, jednym z czołowych przedstawicieli polskiej kolonii artystycznej w Paryżu. Współzałożyciel Société des Artistes Polonais w Paryżu (1915) i krakowskiego Cechu Artystów Plastyków „Jednoróg” (1925). Aresztowany w łapance Gestapo w krakowskiej Kawiarni Plastyków w kwietniu 1942 roku, został rozstrzelany 27 maja 1942 w Auschwitz.
Co malował Jan Rubczak?
W twórczości Jana Rubczaka dominują pejzaże – szczególnie weduty Paryża (legendarne ujęcia Pont Neuf, Ogrodów Luksemburskich), porty Bretanii i Normandii (Audierne, Cassis), pejzaże Pienin, widoki Krakowa. Tworzył też martwe natury, portrety i akty. W grafice – akwaforcie i akwatincie – był uznawany za perfekcjonistę; tematy graficzne to głównie detale architektoniczne, często ujęte pod osłoną nocy.
Jak rozpoznać obraz Jana Rubczaka?
Obrazy Jana Rubczaka cechuje postimpresjonistyczna paleta – żywe błękity, jasne róże, srebrzyste szarości – oraz swobodny, malarski duktus pędzla zdradzający szkołę Pankiewicza. Częste są ujęcia z perspektywy mostu lub nadbrzeża, z grą światła na wodzie. W grafice – perfekcyjne opanowanie akwaforty i akwatinty, mocne kontrasty światła i cienia, inspiracje Whistlerem i sztuką japońską. Sygnatura zwykle „Jan Rubczak” lub „Rubczak Jan” w rogu pracy.
Ile kosztują obrazy Jana Rubczaka?
Obrazy Jana Rubczaka należą do wyższego segmentu polskiego rynku sztuki XX wieku. Olejne weduty paryskie i bretońskie marynistyki osiągają najwyższe wyceny (rekord aukcyjny: 73 258 USD za „Port in Brittany, Audierne” w 2020 roku). Grafiki – akwaforty i akwatinty – są dostępne w znacznie niższym przedziale. Po indywidualną wycenę konkretnej pracy zapraszamy do kontaktu z Galerią Sztuki Plac Zamkowy.
Gdzie kupić obrazy Jana Rubczaka?
Obrazy Jana Rubczaka pojawiają się regularnie na polskim i francuskim rynku aukcyjnym oraz w specjalistycznych galeriach malarstwa polskiego. W Galerii Sztuki Plac Zamkowy oferujemy zweryfikowane prace artysty. Zapraszamy do kontaktu w sprawie aktualnej oferty.