Józef Mehoffer urodził się 19 marca 1869 roku w Ropczycach koło Dębicy w spolonizowanej rodzinie austriackiej. Jego ojcem był Wilhelm Mehoffer, doktor prawa, matką – Aldona z Polikowskich, polska szlachcianka herbu Junosza. W 1873 roku rodzina przeniosła się do Krakowa, który miał się stać najważniejszym miastem w życiu artysty. Zgodnie z rodzinną tradycją Mehoffer rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, ale równolegle uczęszczał do krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, gdzie w latach 1887-1894 kształcił się pod kierunkiem Izydora Jabłońskiego, Józefa Unierzyńskiego, Władysława Łuszczkiewicza i przede wszystkim Jana Matejki. W 1889 roku studia kontynuował w Wiedniu i Pradze. W 1890 roku wrócił do Krakowa i wraz z rok od niego starszym Stanisławem Wyspiańskim został zaangażowany do wykonania polichromii prezbiterium kościoła Mariackiego według projektu Matejki. Obaj współpracownicy, później współzawodnicy, wypracowali z czasem odmienne stylistyki: Wyspiański wytyczył drogę polskiemu ekspresjonizmowi, Mehoffer stworzył oryginalną formułę dekoracyjności wyrastającą z secesyjnej stylistyki. Wspólnie stworzyli karton witraża do chóru Mariackiego (1891), rywalizowali w konkursie na kurtynę Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (1891) i na witraże do katedry łacińskiej we Lwowie (1894).
W 1891 roku Mehoffer wyjechał do Paryża, gdzie kształcił się w Académie Colarossi, École Nationale Supérieure des Arts Décoratifs oraz École Nationale Supérieure des Beaux-Arts. Fascynował się twórczością Pierre’a Puvis’a de Chavannes’a i Jamesa McNeilla Whistlera, poznał Władysława Ślewińskiego. W 1895 roku, mając zaledwie 25 lat, wygrał międzynarodowy konkurs na witraż „Apostołowie” do gotyckiej kolegiaty św. Mikołaja we Fryburgu Szwajcarskim, pokonując 46 innych artystów z całej Europy. W efekcie otrzymał zamówienie na cały cykl witraży dla tej świątyni. Realizacja zajęła Mehofferowi ponad 40 lat- od 1895 do 1936 roku powstały ostatecznie 13 kompozycji (w tym „Męczennicy”, „Bóg Ojciec, Syn Boży, Duch Święty”, „Apostołowie”, „Matka Boska Zwycięska”, „Najświętszy Sakrament”, „Pokłon Trzech Króli”, „Św. Katarzyna i św. Barbara”). Wykonawcą technicznym był fryburski warsztat witrażowniczy Kirsch & Fleckner. Cykl uchodzi za jedno z najważniejszych dokonań europejskiej secesji w dziedzinie witrażownictwa i porównywany jest z freskami Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej. Za witraż „Męczennicy” (1898-1901) Mehoffer otrzymał złoty medal na Wystawie Powszechnej w Paryżu w 1900 roku.
Od października 1900 roku Mehoffer pełnił funkcję docenta malarstwa religijnego i dekoracyjnego na krakowskiej ASP, a w 1905 roku został mianowany profesorem zwyczajnym. W latach 1914-1915, 1917-1918 i 1933-1934 pełnił funkcję rektora krakowskiej Akademii. Wśród jego uczniów znajdują się niemal wszyscy najważniejsi młodopolscy malarze przełomu wieków – m.in. Władysław Jarocki, Kazimierz Sichulski, Józef Szczęsny, Fryderyk Pautsch, Stanisław Paciorek. Lata 1900-1916 to dojrzały okres twórczości Mehoffera, związany stylistycznie z Młodą Polską. Stosował typową dla epoki symbolikę („Pegaz więziony” 1901, „Portret żony na tle Pegaza” 1913) oraz motywy ze świata baśni („Rozmarzona królewna”).
Najsłynniejszym obrazem Mehoffera pozostaje „Dziwny ogród” z 1903 roku, ukazujący matkę spacerującą z synem po kwitnącej łące, nad którymi leci wielka złota ważka. Obraz utrzymany w żywych, ciepłych barwach jest pochwałą natury i wszelkiego życia- apolińską odpowiedzią Mehoffera na ponury młodopolski symbolizm. W „Słońcu majowym” (1907) przedstawił widok skąpanej w słońcu werandy w Jankówce z otwierającą się perspektywą ogrodu. Bohaterką większości obrazów Mehoffera z okresu podkrakowskiej Jankówki była jego żona Jadwiga z Janakowskich („Portret żony. Na letnim mieszkaniu” 1904, „Portret żony artysty na żółtym tle” 1907, „Portret żony na tle Pegaza” 1913). Poza malarstwem sztalugowym Mehoffer projektował witraże (m.in. do katedry łacińskiej we Lwowie, kościoła w Onnens, kaplicy Grauerów w Opawie, kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa w Turku 1930–1939), polichromie (m.in. na sklepieniu katedry ormiańskiej we Lwowie), plakaty, ilustracje, meble, tkaniny i scenografie teatralne.
Józef Mehoffer był laureatem wielu odznaczeń, m.in. Orderu Polonia Restituta i Wawrzynu Akademickiego. Zmarł 8 lipca 1946 roku w Wadowicach. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Rekord aukcyjny prac Mehoffera to blisko 600 000 USD za „Portret Aleksandra Dejeana” (2021). Dom Mehoffera przy ulicy Krupniczej 26 w Krakowie funkcjonuje dziś jako oddział Muzeum Narodowego w Krakowie. Projekty witraży fryburskich, wykonane na ogromnych arkuszach papieru, są przechowywane w tym samym muzeum.
FAQ:
Kim był Józef Mehoffer?
Józef Mehoffer (1869-1946) był jednym z czołowych przedstawicieli sztuki Młodej Polski- malarzem, grafikiem, projektantem witraży, polichromii, plakatów, mebli, tkanin i scenografii teatralnych. Uczeń Jana Matejki w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, kształcony także w Wiedniu, Pradze i Paryżu (Académie Colarossi, École des Beaux-Arts). Profesor (od 1905) i wielokrotnie rektor krakowskiej ASP (1914-1915, 1917-1918, 1933-1934). Przyjaciel i konkurent Stanisława Wyspiańskiego. Autor 13 witraży w gotyckiej katedrze św. Mikołaja we Fryburgu Szwajcarskim, uznanych za jedno z najważniejszych dokonań europejskiej secesji.
Co malował Józef Mehoffer?
W twórczości Józefa Mehoffera dominują symbolistyczne kompozycje utrzymane w duchu Młodej Polski („Dziwny ogród” 1903, „Pegaz więziony” 1901, „Słońce majowe” 1907), portrety żony Jadwigi z Janakowskich (w tym słynne „Portret żony na tle Pegaza” 1913 i „Portret żony. Na letnim mieszkaniu” 1904), motywy baśniowe („Rozmarzona królewna”), sceny z podkrakowskiej Jankówki. Poza malarstwem sztalugowym Mehoffer tworzył projekty witraży (Fryburg Szwajcarski, katedra lwowska, kościół w Turku), polichromie (katedra ormiańska we Lwowie), plakaty, ilustracje książkowe, projekty mebli i tkanin oraz scenografie teatralne.
Jak rozpoznać obraz Józefa Mehoffera?
Obrazy Józefa Mehoffera cechuje wyrafinowana dekoracyjność secesyjna, żywa i nasycona paleta barwna (w przeciwieństwie do ponurych tonów typowych dla młodopolskiego symbolizmu), staranne opracowanie ornamentów, tkanin, kwiatów i detalu, apolińska pogoda ducha. Charakterystyczne motywy powracające- Pegaz, dekoracyjne tła, figurki damskie w wykwintnych strojach. Sygnatura zwykle „J. Mehoffer” w rogu obrazu, często z datą. Obrazy sygnowane bywają także skrótem „JM” z ornamentem.
Ile kosztują obrazy Józefa Mehoffera?
Obrazy Józefa Mehoffera należą do najwyżej cenionych pozycji polskiego rynku sztuki dawnej. Rekord aukcyjny to blisko 600 000 USD za „Portret Aleksandra Dejeana” (2021). Duże symboliczne kompozycje z okresu Młodej Polski oraz portrety żony osiągają wyceny w milionach złotych; mniejsze kompozycje, akwarele, rysunki i projekty do witraży dostępne są w niższym, ale nadal wysokim segmencie cenowym. Po indywidualną wycenę konkretnej pracy zapraszamy do kontaktu z Galerią Sztuki Plac Zamkowy.
Gdzie kupić obrazy Józefa Mehoffera?
Obrazy Józefa Mehoffera pojawiają się na czołowych polskich aukcjach sztuki dawnej oraz na wybranych aukcjach zagranicznych. W Galerii Sztuki Plac Zamkowy oferujemy zweryfikowane prace artysty. Zapraszamy do kontaktu w sprawie aktualnej oferty.