Marian Mokwa urodził się 9 kwietnia 1889 roku w Malarach — niewielkiej kaszubskiej osadzie koło Górek w parafii Wiele (obecnie w granicach Borska, gm. Karsin, pow. kościerski), w zamożnej chłopskiej rodzinie Franciszka Mokwy i Pauliny z Kuczkowskich. Miał trzech braci i dwie siostry. Wychowywał się w głęboko patriotycznej kaszubskiej rodzinie, pomimo niemieckiej germanizacji, która objęła wówczas Pomorze. Kształcił się w Collegium Marianum w Pelplinie (1901-1903) oraz w gimnazjum starogardzkim (1903-1906), gdzie wstąpił do tajnej organizacji filomackiej „Rzeczpospolita”. Pierwsza wystawa jego prac odbyła się w 1905 roku w Starogardzie Gdańskim.
Studia artystyczne Mokwa rozpoczął w 1906 roku w Akademii Sztuk Zdobniczych i Pięknych w Norymberdze, po jednym semestrze przeniósł się do monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych, a następnie do Berlina, gdzie zakończył studia w 1909 roku. W 1910 roku odbył praktykę w zakresie malarstwa monumentalnego na zamku w Malborku oraz w katedrze w Płocku pod kierunkiem Władysława Drapiewskiego; w tym samym roku zorganizowano w kościerskim Bazarze pierwszą indywidualną wystawę jego prac. Krótko pracował w „Gazecie Grudziądzkiej” jako etatowy rysownik.
Pod koniec 1910 roku, jako wysłannik tej gazety i korespondent francuskiego „Les Illustrations” oraz „Sfire”, Mokwa wyjechał na Bałkany- przez Serbię dotarł do Turcji. W latach 1911-1914 odbył liczne podróże po Bliskim Wschodzie, osiedlając się na dłużej w Stambule. Odwiedził Jerozolimę, Persję, Egipt, Etiopię, Indie, Mongolię, Kaukaz i Tybet, zdobywając w tych latach rozgłos jako „akwarelista Orientu”. Podczas wojny bałkańskiej pracował dla wojska tureckiego, uczestnicząc także w wydarzeniach na morzu- to właśnie w Turcji powstały pierwsze obrazy marynistyczne artysty, które miały wyznaczyć główny kierunek całej jego dalszej twórczości. W latach 1915-1917, wcielony do armii pruskiej, pełnił funkcję malarza-korespondenta wojennego. W 1918 roku Mokwa osiadł na stałe w Sopocie, uczestnicząc w działaniach na rzecz powrotu Pomorza do odrodzonej Polski.
11 lipca 1921 roku Marian Mokwa poślubił Stefanię Łukowicz- znaną skrzypaczkę, córkę polskiego lekarza Marcela Łukowicza i Irlandki Catharine Lacey. Stefania urodziła się w Adelaide w Australii, dokąd jej ojciec wyemigrował w 1889 roku. W latach 20. urodziło się czworo dzieci: Edwin, Jan, Maria i Stefania. Od 1922 roku do końca życia Mokwa mieszkał w sopockiej willi „Adelaide” przy ulicy Kasprowicza 8- otrzymanej w prezencie ślubnym od ojca Stefanii i nazwanej na pamiątkę australijskiego miasta. W latach 1925-1927 wydawał w Sopocie miesięcznik artystyczno-literacki „Fale”, a potem współtworzył kadrę pedagogiczną Prywatnej Pomorskiej Szkoły Sztuk Pięknych. Był założycielem i pierwszym prezesem Związku Artystów Plastyków Nadmorskich.
W 1934 roku Marian Mokwa zrealizował swoje wielkie marzenie- ufundował i otworzył w Gdyni Galerię Morską, pierwszą polską galerię poświęconą malarstwu marynistycznemu. W budynku o powierzchni około 100 m² prezentował obrazy własne oraz dzieła innych polskich marynistów. Zgromadzony tam zbiór prac Mokwy, ponad 500 obrazów, został spalony przez Niemców w 1939 roku, w pierwszych tygodniach niemieckiej okupacji Pomorza. Była to jedna z największych strat w dorobku Mokwy; część szkiców akwarelowych artysta zdążył jednak ukryć pod podłogą w swojej sopockiej willi, dzięki czemu zachowały się studia do niektórych cykli (m.in. „Pielgrzymka Wejherowska nad morzem” i „m/s Piłsudski”).
Okupację Mokwa spędził w Sopocie. Po wojnie bezskutecznie zabiegał o wznowienie Galerii Morskiej. Kontynuował jednak z rozmachem działalność malarską- w 1948 roku namalował słynne „Wodowanie Sołdka” (pierwszego polskiego powojennego statku pełnomorskiego), w 1955 roku uczestniczył jako obserwator w rejsie roboczym rybackiego statku „Fryderyk Chopin”, a w latach 70. stworzył monumentalny obraz „Pod pełnymi żaglami” przedstawiający „Dar Pomorza” wychodzący z portu w Gdyni. Współpracował z Polskimi Liniami Oceanicznymi, przedsiębiorstwami Dalmor w Gdyni i Centromor w Gdańsku, dowództwem Marynarki Wojennej oraz Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. W 1959 roku jako jedyny Polak wziął udział w wystawie malarstwa marynistycznego w londyńskim Royal Society oraz Society of British Marine Painters.
Marian Mokwa był tytanem pracy- tworzył przez ponad 80 lat, pozostawiając około 9 tysięcy obrazów olejnych i akwareli oraz tysiące rysunków. Choć jego nazwisko kojarzy się nieodzownie z marynistyką, w jego dorobku znalazły się także pejzaże orientalne, kaszubskie i tatrzańskie, weduty, martwe natury z kwiatami, portrety oraz obrazy batalistyczne (m.in. „Bitwa pod Oliwą” 1927 i 1970). Został odznaczony Medalem Stolema- najwyższym kaszubskim wyróżnieniem kulturalnym. Marian Mokwa zmarł 15 czerwca 1987 roku w Sopocie w wieku 98 lat. Został pochowany na sopockim cmentarzu katolickim (kwatera C1-20-3). Największą kolekcję jego prac posiada Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku.
FAQ:
Kim był Marian Mokwa?
Marian Mokwa (1889-1987) był najwybitniejszym polskim malarzem marynistą XX wieku, podróżnikiem, pedagogiem i działaczem społecznym. Kaszub z pochodzenia, kształcony w Akademiach Sztuk Pięknych w Norymberdze, Monachium i Berlinie (1906–1909). W latach 1911-1914 odbył liczne podróże po Bliskim Wschodzie, zdobywając rozgłos jako „akwarelista Orientu”. Od 1918 roku osiedlił się w Sopocie. W 1934 roku ufundował w Gdyni Galerię Morską- pierwszą polską galerię poświęconą malarstwu marynistycznemu. Założyciel i pierwszy prezes Związku Artystów Plastyków Nadmorskich. Przez ponad 80 lat twórczości namalował około 9 tysięcy obrazów. Pochowany na sopockim cmentarzu katolickim.
Co malował Marian Mokwa?
W twórczości Mariana Mokwy dominuje marynistyka: morze w różnych nastrojach i porach dnia, polskie i obce statki (m.in. „m/s Piłsudski”, „Sołdek”, „Dar Pomorza”), porty (Gdynia- „Panorama Gdyni”, „Prace w porcie”), rybacy przy pracy, bitwy morskie („Bitwa pod Oliwą” 1927 i 1970). Obok tego Mokwa malował pejzaże orientalne („Zachód słońca na Wschodzie” 1915, „Mężczyzna w turbanie” 1917), krajobrazy kaszubskie i tatrzańskie, weduty, kwiaty, portrety oraz sceny batalistyczne.
Jak rozpoznać obraz Mariana Mokwy?
Obrazy Mariana Mokwy cechuje głęboka znajomość żywiołu morskiego. Artysta sam mówił, że „morze to żywioł nieobliczalny”, i potrafił oddać jego nieustannie zmieniającą się atmosferę. W akwarelach dominuje świetlistość i przezroczystość plamy barwnej; w olejach subtelne, pociągnięcia pędzla oddające słony oddech morza. Charakterystyczne jest też wyczucie światła o różnych porach dnia nad Bałtykiem. Sygnatura zwykle „Mokwa” w rogu obrazu, często z datą.
Ile kosztują obrazy Mariana Mokwy?
Obrazy Mariana Mokwy należą do najbardziej rozpoznawalnych i cenionych pozycji polskiego rynku malarstwa marynistycznego XX wieku. Rekord aukcyjny- 72 000 zł. Duże oleje marynistyczne, kompozycje historyczne (bitwy morskie) oraz prace z okresu orientalnego osiągają najwyższe wyceny; mniejsze akwarele z Bałtyku i widoki rybackie dostępne są w segmencie średnim. Po indywidualną wycenę konkretnej pracy zapraszamy do kontaktu z Galerią Sztuki Plac Zamkowy.
Gdzie kupić obrazy Mariana Mokwy?
Obrazy Mariana Mokwy pojawiają się regularnie na polskim rynku aukcyjnym- w domach aukcyjnych specjalizujących się w polskim malarstwie XX wieku oraz w marynistyce. W Galerii Sztuki Plac Zamkowy oferujemy zweryfikowane prace artysty. Zapraszamy do kontaktu w sprawie aktualnej oferty.