Henryk SIEMIRADZKI (1843 – 1902), Portret Rzymianki (1896)

Henryk Siemiradzki  (1843 – 1902) – polski malarz, wybitny przedstawiciel akademizmu.

Początkowo uczeń malarza Dymitra Bezperczego w Charkowie. Absolwent wydziału przyrodniczego Uniwersytetu w Charkowie – od 1864 kształcił się w petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych. Za prace studenckie otrzymał pięć srebrnych i dwa złote medale.

W 1871 jako stypendysta Akademii wyjechał do Monachium, gdzie przebywał przez rok.  Od roku 1872 stale mieszkał w Rzymie.  Siemiradzki początkowo miał pracownię przy via Margutta, a od 1884 we własnym pałacyku przy via Gaetta. Uhonorowany członkostwem europejskich Akademii: św. Łukasza w Rzymie (1880), Akademii w Petersburgu, Berlinie, Sztokholmie, Paryżu, Turynie. Wielokrotnie nagradzany medalami na wystawach, odznaczany orderami państwowymi (m.in. francuską Legią Honorową i włoskim orderem Corona d’Italia). Henryk Siemiradzki cieszył się wielkim uznaniem i sławą na całym świecie.

Z krajem utrzymywał stałe i żywe kontakty – przesyłał obrazy na wystawy, a w roku 1879 podarował miastu Krakowowi sławny swój obraz Świeczniki chrześcijaństwa.  W ten sposób Siemiradzki dał początek zbiorom Muzeum Narodowego.

Namalował kurtyny do teatrów w Krakowie (1896) i we Lwowie (1900; dar artysty dla miasta). Tematów do swych obrazów szukał przede wszystkim w starożytności; w historii, życiu i mitach dawnej Grecji czy Rzymu. Ale tworzył także sceny religijne (Wniebowstąpienie), obrazy rodzajowe i portrety. Z mistrzowską techniką malował monumentalne, teatralnie inscenizowane i tłumnie zaludnione płótna.  Tworzył też wspaniałe kompozycje kameralne, osadzone bądź w scenerii antycznej, bądź w realiach współczesnych. Henryk Siemiradzki malował dekoracyjne plafony (Wiosna, Jutrzenka, Światło i ciemność), był autorem zespołu malowideł w cerkwi Chrystusa Zbawiciela w Moskwie. Z upodobaniem malował pejzaż. Często jako tło osadzonych w nim scen,  czasem jako samodzielny krajobraz pogrążony w zapadającym zmierzchu lub też opromieniony słońcem.

Ze szczególną maestrią odtwarzał efekty wywołane światłem przenikającym poprzez gałęzie drzew, które – jak pisał H. Sienkiewicz – rzucają mocny cień, wśród którego drgają złociste plamy, utworzone przez promienie słoneczne wciskające się między liście /…/ Nikt tak nie maluje tego ruchu promieni słonecznych, jak Siemiradzki.