Janusz Lewandowski urodził się 2 lipca 1937 roku w Rokiciu koło Płocka, na Mazowszu- w krajobrazie, który miał się okazać podstawowym tworzywem jego sztuki. Sam artysta pisał: „Urodziłem się na ziemi mazowieckiej tuż przed zmierzchem. W ziemi, która w swej podmiotowości jest intensywna. To wystarcza do zachowania swojego istnienia w pewnej gamie duchowości”. Studiował na Wydziale Malarstwa warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, w pracowni prof. Artura Nachta-Samborskiego- jednego z ostatnich żyjących kapistów, ucznia Józefa Pankiewicza, który uczył przez cały okres pobytu Lewandowskiego na uczelni. Dyplom uzyskał w 1964 roku.
Po ukończeniu studiów Lewandowski aktywnie włączył się w warszawskie życie artystyczne. Uczestniczył w kilku Festiwalach Sztuk Pięknych w Warszawie (1966, 1970, 1972, 1975, 1978) oraz najważniejszych polskich plenerach i sympozjach- w Ustce (1972), Krapkowicach (1973, w zespole z Marianem Boguszem i Juliuszem Woźniakiem przy projekcie cementowni Górażdże), w cyklach „Złote Grono” (1975) i Osieki (1979). W 1980 roku wystawiał indywidualnie w warszawskiej Galerii Plac Zamkowy.
Twórczość Janusza Lewandowskiego przez całe jego życie krążyła wokół jednego motywu- mazowieckiego pejzażu, na którego pustej, rozciągniętej przestrzeni malarz umieszczał pojedyncze figury. Nigdy nie porzucił tej ikonografii. Postacie na jego obrazach zdają się wyrastać z ziemi jako jej przedłużenie lub nieodłączna część- najczęściej są to samotne dziewczęta, chłopcy oraz starcy pogrążeni w melancholijnej zadumie. Motywy zaczerpnięte z literatury romantycznej oraz symboliczne zwierzęta pogłębiają nastrój tajemnicy i baśniowej niesamowitości. Malarstwo Lewandowskiego cechuje osobliwa kompozycja- asymetria, pusta przestrzeń zamknięta niską linią horyzontu- oraz zgaszony, subtelny koloryt o wyrafinowanej fakturze. To sztuka realistycznego ujęcia scalonego z dramaturgią symbolizmu i ekspresjonizmu.
Lewandowski był laureatem wielu prestiżowych wyróżnień: nagrody „Artyści w Międzynarodowym Roku Dziecka” w warszawskiej Zachęcie (1979), nagrody na XXXIV Ogólnopolskim Salonie Zimowym Plastyki „Metafora we współczesnym malarstwie i rysunku” w Radomiu (1980), Nagrody Prezydenta Warszawy na wystawie w Zachęcie (1985), polsko-japońskiej Nagrody im. Miyauchi, Nagrody im. Władysława Hasiora. W 2012 roku został nominowany do Nagrody im. Cypriana Kamila Norwida. W 2017 roku otrzymał Nagrodę im. Kazimierza Ostrowskiego- „za wybitne osiągnięcia w dziedzinie malarstwa, przede wszystkim za twórczą kontynuację polskiego malarstwa pejzażowego”. W listopadzie 2021 roku Okręg Warszawski ZPAP przyznał mu najbardziej prestiżową polską nagrodę malarską- Nagrodę im. Jana Cybisa, ustanowioną w rok po śmierci mistrza kapistów. Artysta zdążył odebrać zarówno wiadomość o Nagrodzie im. Cybisa, jak i Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Janusz Lewandowski zmarł 8 stycznia 2022 roku w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Retrospektywna wystawa „Po zmierzchu” (Okręg Warszawski ZPAP), wystawa „Widnokręgi” w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej oraz ekspozycja „Janusz Lewandowski. Malarstwo” w Muzeum Śląska Opolskiego (2023, w cyklu „Laureaci Nagrody im. Jana Cybisa”, w sąsiedztwie stałej ekspozycji obrazów Cybisa) potwierdziły miejsce Lewandowskiego w kanonie polskiego malarstwa. W 2022 roku TVP Kultura wyprodukowała poświęcony mu film dokumentalny „Tuż przed zmierzchem”.
FAQ – najczęściej zadawane pytania:
Kim był Janusz Lewandowski?
Janusz Lewandowski (1937-2022) był polskim malarzem, uczniem Artura Nachta-Samborskiego na warszawskiej ASP (dyplom 1964), jednym z najbardziej indywidualnych figuratystów polskiego malarstwa drugiej połowy XX wieku. Laureat najbardziej prestiżowej polskiej nagrody malarskiej – Nagrody im. Jana Cybisa (2021), Nagrody im. Kazimierza Ostrowskiego (2017), Złotego Medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Co malował Janusz Lewandowski?
W twórczości Janusza Lewandowskiego dominuje mazowiecki pejzaż z pojedynczymi figurami – dziewczętami, młodymi chłopcami, pogrążonymi w melancholijnej zadumie starcami. Postacie na jego obrazach naturalnie wyrastają z ziemi, będąc jej przedłużeniem lub nieodłączną częścią. Malarstwo Lewandowskiego wypełniają motywy zaczerpnięte z literatury romantycznej oraz symboliczne zwierzęta, w atmosferze snu, baśni i melancholii.
Jak rozpoznać obraz Janusza Lewandowskiego?
Obrazy Janusza Lewandowskiego cechuje charakterystyczna osobliwa kompozycja – ucięte w kadrze obiekty, asymetria, pusta przestrzeń zamknięta niską linią horyzontu. Kolorystyka zgaszona, subtelna, o wyrafinowanej fakturze. Figury zawsze osadzone są w mazowieckim pejzażu, pojedyncze, pogrążone w kontemplacyjnym nastroju. Charakterystyczna sygnatura „J. Lewandowski” w rogu obrazu.
Ile kosztują obrazy Janusza Lewandowskiego?
Ceny obrazów Janusza Lewandowskiego są zróżnicowane i zależą od formatu, okresu powstania oraz proweniencji. Wartość rynkowa artysty w ostatnich latach wyraźnie rośnie – w 2017 roku otrzymał Nagrodę im. Kazimierza Ostrowskiego, a w 2021 – Nagrodę im. Jana Cybisa, co dodatkowo umocniło jego pozycję w kanonie polskiego malarstwa XX wieku. Większe kompozycje figuratywne w pełnej dojrzałości warsztatowej osiągają najwyższe wyceny. Po indywidualną wycenę konkretnej pracy zapraszamy do kontaktu z Galerią Sztuki Plac Zamkowy.
Gdzie kupić obrazy Janusza Lewandowskiego?
Obrazy Janusza Lewandowskiego pojawiają się regularnie na polskim rynku aukcyjnym, szczególnie w domach aukcyjnych. W Galerii Sztuki Plac Zamkowy- miejscu, w którym Janusz Lewandowski wystawiał indywidualnie w 1980 roku- oferujemy zweryfikowane prace artysty z pełną dokumentacją proweniencji. Zapraszamy do kontaktu w sprawie aktualnej oferty.