Konstanty Laszczka urodził się 3 września 1865 roku w Makówcu Dużym koło Mińska Mazowieckiego, w biednej, wielodzietnej rodzinie chłopskiej. Był synem Antoniego Laszczki i Katarzyny z Kupców. W dziedzinie sztuk plastycznych był samoukiem- od najmłodszych lat rzeźbił w drewnie i glinie, tworząc pierwsze figurki zwierząt. Jego talent został przypadkowo odkryty przez rodzinę ziemiańską Ostrowskich- właścicieli sąsiedniego majątku- którzy postanowili sfinansować mu edukację. W 1885 roku Laszczka rozpoczął studia plastyczne w Warszawie pod kierunkiem rzeźbiarzy Jana Kryńskiego i Ludwika Pyrowicza. Kryński, absolwent petersburskiej i rzymskiej akademii, prowadził warsztat rzeźbiarski i odlewniczy- Laszczka poznał u niego klasyczną tradycję rzeźby monumentalnej. Po zdobyciu stypendium Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w 1891 roku wyjechał do Paryża, gdzie przez pięć lat (1891–1896) kształcił się w Akademii Juliana i École nationale supérieure des Beaux-Arts pod kierunkiem trzech wybitnych francuskich mistrzów: Antoine’a Mercié, Alexandre’a Falguière’a i Jeana-Léona Gérôme’a. Zaangażował się także w ruch artystyczny polonii francuskiej.
W 1897 roku Konstanty Laszczka wrócił do Polski i osiadł w Warszawie, gdzie pracował jako nauczyciel rysunku i prowadził własną pracownię, odnosząc znaczące sukcesy artystyczne na wystawach w warszawskiej Zachęcie. W tym samym roku ożenił się z Marią Heleną Strońską, z którą doczekał się czworga dzieci (synów Bogdana- późniejszego architekta i działacza Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, oraz Czesława, lekarza; a także córek Jadwigi Wierzbiańskiej, harcmistrzyni i przedwojennej Naczelniczki Harcerek ZHP, oraz Janiny Murczyńskiej, harcmistrzyni ZHP i nauczycielki). W 1899 roku ówczesny dyrektor krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych Julian Fałat, reformujący radykalnie uczelnię i budujący zespół pedagogów Młodej Polski, zaproponował Laszczce objęcie stanowiska kierownika katedry rzeźby. Fałat przekonywał artystę do przeprowadzki przywoływaniem obecności zaprzyjaźnionego z nim Leona Wyczółkowskiego oraz poznanych w Paryżu Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera. Laszczka przyjął propozycję i osiadł na stałe w Krakowie.
W krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych Laszczka pełnił funkcję kierownika katedry rzeźby przez 36 lat (1899-1935); od 1905 roku był profesorem zwyczajnym. Dwukrotnie mianowany rektorem uczelni: w latach 1911-1912 (zrezygnował z funkcji z powodów rodzinnych) oraz 1929–1930/1931. W 1917 roku uczynił historyczny gest- przyjął do swojej pracowni pierwszą kobietę-studentkę w dziejach krakowskiej ASP: Zofię Baltarowicz-Dzielińską. Był członkiem Komitetu Obywatelskiego Polskiego Skarbu Wojskowego (sierpień 1914). W 1935 roku przeszedł na wcześniejszą emeryturę w geście protestu przeciwko utworzeniu przez sanacyjne władze obozu odosobnienia w Berezie Kartuskiej.
Laszczka był jednym ze współzałożycieli Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka” (1897)- najważniejszej polskiej grupy artystycznej Młodej Polski. Należał także do prestiżowego Société Nationale des Beaux-Arts w Paryżu, Wiedeńskiej Secesji, Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych oraz Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana. Bliskimi przyjaciółmi Laszczki byli Stanisław Wyspiański i Leon Wyczółkowski. W ciągu 36 lat pracy pedagogicznej wykształcił blisko dwustu uczniów, wśród których znajdują się niemal wszyscy najważniejsi polscy rzeźbiarze pierwszej połowy XX wieku: Bolesław Biegas, Xawery Dunikowski, Ludwik Puget, Jan Szczepkowski, Stanisław Szukalski, Olga Niewska, Ludwik Konarzewski, Franciszek Mączyński, Ignacy Zelek, Balbina Świtycz-Widacka, Henryk Kuna, Henryk Hochman, Włodzimierz Konieczny, Zofia Baltarowicz-Dzielińska, Stefan Policiński, Leonard Demarczyk (ojciec Ewy Demarczyk).
W twórczości rzeźbiarskiej Konstanty Laszczka wzorował się na dziełach Auguste’a Rodina- jego dzieła są uduchowione, ekspresywne, o kontemplacyjnym charakterze; łączą realizm psychologiczny z symbolistyczną głębią. Uprawiał rzeźbę monumentalną (m.in. „Chopin” 1933), portret rzeźbiarski (m.in. „Nostalgia”- portret ucznia Henryka Kuny z 1903 roku, „Młody rzeźbiarz”- portret Leonarda Demarczyka w drewnie lipowym), akty kobiece, kompozycje alegoryczne i sepulkralne. Poza rzeźbą zajmował się ceramiką (współpracował z fabryką Józefa Niedźwieckiego w krakowskich Dębnikach, tworząc figurki, wazy, świeczniki, garnki i dzbany o tematyce religijnej, folklorystycznej i animalistycznej), medalierstwem (medale, medaliony portretowe, plakiety okolicznościowe), malarstwem akwarelowym i pastelowym (m.in. „Widok na Regle” 1905), grafiką oraz rysunkiem satyrycznym (publikowanym w piśmie „Liberum Veto”). Był również poetą i felietonistą- swoje poglądy pedagogiczne i estetyczne zawarł w książce „Gawędy z uczniami” (Warszawa 1927) oraz podręcznikach „Ceramika artystyczna” (Warszawa 1928) i „Keramos” (Warszawa 1929).
W 1937 roku Konstanty Laszczka został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury za zasługi dla polskiej sztuki. Zmarł 23 marca 1956 roku w Krakowie w wieku 90 lat i został pochowany na Cmentarzu Rakowickim. W Dobrem koło Mińska Mazowieckiego (blisko rodzinnego Makówca Dużego) znajduje się Społeczne Muzeum im. Konstantego Laszczki. Senat krakowskiej ASP ustanowił rok 2016 Rokiem Konstantego Laszczki. Dzieła artysty znajdują się w kolekcjach Muzeum Narodowego w Warszawie, Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu oraz w licznych zbiorach zagranicznych.
FAQ – najczęściej zadawane pytania:
Kim był Konstanty Laszczka?
Konstanty Laszczka (1865-1956) był jednym z najznakomitszych polskich rzeźbiarzy XX wieku, a także malarzem, grafikiem, ceramikiem, medalierem, poetą i pedagogiem. Pochodził z biednej rodziny chłopskiej z Mazowsza; jako samouk został odkryty przez rodzinę ziemiańską Ostrowskich, dzięki którym rozpoczął studia w Warszawie u Jana Kryńskiego, a następnie w Paryżu (Akademia Juliana, École des Beaux-Arts, pod kierunkiem Antoine’a Mercié, Alexandre’a Falguière’a i Jeana-Léona Gérôme’a). Wieloletni kierownik katedry rzeźby (1899-1935) i dwukrotny rektor krakowskiej ASP (1911-1912, 1929-1930/1931). Wychowawca blisko dwustu polskich rzeźbiarzy pierwszej połowy XX wieku, w tym Xawerego Dunikowskiego, Bolesława Biegasa i Stanisława Szukalskiego. Współzałożyciel Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka” (1897).
Co tworzył Konstanty Laszczka?
W twórczości Konstantego Laszczki dominują rzeźby (portrety psychologiczne – m.in. „Nostalgia” 1903, akty kobiece, kompozycje alegoryczne i sepulkralne, „Chopin” 1933), ceramika (figurki, wazy, świeczniki, kompozycje o tematyce religijnej, folklorystycznej i animalistycznej), medale i medaliony portretowe oraz plakiety okolicznościowe. Poza rzeźbą zajmował się także malarstwem akwarelowym i pastelowym (pejzaże, motywy tatrzańskie – m.in. „Widok na Regle” 1905), grafiką i rysunkiem satyrycznym (publikowanym w piśmie „Liberum Veto”). Jest autorem podręczników „Ceramika artystyczna” (1928) i „Keramos” (1929) oraz książki „Gawędy z uczniami” (1927).
Jak rozpoznać dzieło Konstantego Laszczki?
Rzeźby Konstantego Laszczki cechuje wpływ Auguste’a Rodina- ekspresywna, żywa faktura, głębia psychologiczna, kontemplacyjny nastrój; łączą realizm z symbolistyczną głębią. W portretach dominują popiersia i głowy o wyrazistym ładunku emocjonalnym. Ceramika Laszczki charakteryzuje się fantazyjną formą, często z motywami zwierzęcymi i baśniowymi. Malarstwo- akwarelowe i pastelowe, dekoracyjne, o wyraźnym charakterze plenerowym. Sygnatura zwykle „K. Laszczka” z datą.
Ile kosztują dzieła Konstantego Laszczki?
Dzieła Konstantego Laszczki należą do najwyżej cenionych pozycji polskiego rynku rzeźby i ceramiki artystycznej. Duże rzeźby monumentalne i portrety osiągają wyceny na wysokim poziomie; ceramika artystyczna i medaliony w segmencie średnim; pastele, akwarele i grafiki oferowane są w niższym, kolekcjonerskim przedziale cenowym. Po indywidualną wycenę konkretnej pracy zapraszamy do kontaktu z Galerią Sztuki Plac Zamkowy.
Gdzie kupić dzieła Konstantego Laszczki?
Dzieła Konstantego Laszczki pojawiają się na czołowych polskich aukcjach sztuki dawnej- zarówno rzeźby, jak i ceramika, medale, malarstwo i grafika. W Galerii Sztuki Plac Zamkowy oferujemy zweryfikowane prace artysty. Zapraszamy do kontaktu w sprawie aktualnej oferty.